2026 IATA Dünya Güvenlik ve Operasyonları Konferansı İstanbul’da başladı

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) 2026 Dünya Güvenlik ve Operasyonları Konferansı İstanbul’da başladı. Konferansın açılışında havacılık güvenliği, operasyonel dayanıklılık, teknoloji, insan faktörü ve küresel standartlar öne çıkan başlıklar oldu.

Türk Hava Yolları CEO’su Ahmet Olmuştur da açılışta yaptığı değerlendirmede, güvenliğin havacılıktaki büyümenin temelini oluşturduğunu vurguladı. Olmuştur, hızla değişen havacılık ortamının getirdiği zorlukların ancak güçlü bir güvenlik kültürü, operasyonel dayanıklılık ve sektör genelinde etkin iş birliğiyle aşılabileceğine dikkat çekti.

IATA Güvenlik Direktörü Mark Searle ise havacılık emniyetinde yeni ilerlemenin insan, teknoloji ve küresel standartların daha güçlü biçimde birlikte çalışmasıyla sağlanabileceğini söyledi.

Ahmet Olmuştur: Güvenlik, büyümenin temelidir

Türk Hava Yolları CEO’su Ahmet Olmuştur, konferansın açılışında yaptığı değerlendirmede güvenliğin sektörün sürdürülebilir büyümesi açısından vazgeçilmez olduğuna işaret etti.

Olmuştur, hızla değişen havacılık ortamının beraberinde yeni operasyonel ve teknolojik zorluklar getirdiğini belirterek, bu süreçte güvenlik, operasyonel dayanıklılık ve sektör paydaşları arasındaki iş birliğinin kritik önem taşıdığını vurguladı.

Bu yaklaşımın yalnızca havayolları için değil, havalimanları, düzenleyici otoriteler, teknoloji sağlayıcıları ve diğer tüm sektör paydaşları açısından ortak bir sorumluluk alanı oluşturduğu ifade edildi.

Kaza oranlarında önemli iyileşme

IATA verilerine göre son 10 yılda ölümcül kaza oranlarında belirgin bir iyileşme yaşandı.

Bir dönem her 3,5 milyon uçuşta bir ölümcül kaza görülürken, bu oran günümüzde yaklaşık 5,6 milyon uçuşta bire geriledi.

Buna rağmen 2025 yılında havacılık kazalarında 394 kişi hayatını kaybetti.

Mark Searle, her can kaybının sektöre daha iyisini yapma sorumluluğunu hatırlattığını belirterek, güvenlikte bir sonraki büyük ilerlemenin insan, teknoloji ve standartların tek ve dayanıklı bir sistem olarak birlikte çalışmasıyla mümkün olacağını ifade etti.

İnsan faktöründe üç öncelik

Konferansta havacılığın güvenlik performansını korumak ve güçlendirmek için insan kaynağı açısından üç temel öncelik öne çıkarıldı.

Bunların başında, yıllar içinde oluşan operasyonel bilgi ve deneyimin yeni nesillere sistemli şekilde aktarılması geliyor.

IATA, bu kapsamda mentorluk, eğitim ve halefiyet planlamasının önemine dikkat çekti.

İkinci başlıkta ise tecrübeli havacılık profesyonellerinin operasyonel bilgisinin, dijital çağda yetişen yeni neslin teknoloji ve yapay zekâ yetkinliğiyle birleştirilmesi gerektiği vurgulandı.

Üçüncü öncelik ise güvenlik kültürünün korunması olarak belirlendi.

Çalışanların hata, risk ve ramak kala olaylarını korkmadan raporlayabildiği bir ortamın, sektörün öğrenmesi ve gelecekteki kazaların önlenmesi açısından kritik olduğu belirtildi.

Yapay zekâ ve yeni teknolojilere dikkat

IATA, yapay zekâ dahil yeni teknolojilerin havacılıkta kullanımının güvenliğe sağladığı katkı üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.

Yeni teknolojiler açısından üç temel soru öne çıkarıldı: Güvenlik profesyonellerinin çevrede ne olup bittiğini daha iyi anlamasına yardımcı oluyor mu, daha iyi karar alınmasını destekliyor mu ve teknoloji devre dışı kaldığında operasyon güvenli şekilde sürdürülebiliyor mu?

Searle, teknolojinin riskleri daha erken tespit etmeye ve olaylar kazaya dönüşmeden müdahale etmeye yardımcı olabileceğini ancak tek başına yeterli olmadığını söyledi.

GNSS müdahaleleri önemli uyarı

Konferansta özellikle Küresel Navigasyon Uydu Sistemi’ne yönelik müdahalelere de dikkat çekildi.

IATA, artan GNSS karıştırma ve yanıltma olaylarının, teknolojiye bağımlılığın yanında yedek sistemler, prosedürler, eğitim ve insan muhakemesinin de güçlü tutulması gerektiğini gösterdiğini belirtti.

“Daha fazla standart değil, doğru uygulama gerekiyor”

IATA, havacılığın önündeki en büyük güvenlik sorunlarından birinin yeni standart eksikliğinden çok mevcut standartların ülkeler ve kurumlar arasında farklı seviyelerde uygulanması olduğunu vurguladı.

IOSA sicilindeki havayollarının güçlü güvenlik performansının, ortak küresel standartların ve etkin denetimin önemini ortaya koyduğu ifade edildi.

Searle, güvenlikte bir sonraki büyük sıçramanın daha fazla standart yazmaktan değil, mevcut standartların her yerde doğru anlaşılması, uygulanması ve denetlenmesinden geleceğini söyledi.

Üç küresel adım öne çıkarıldı

IATA, küresel standartların etkinliğini artırmak için uygulama ve denetimin güçlendirilmesi, devletlerin özellikle çatışma bölgeleri ve kaza raporlaması konusundaki uluslararası yükümlülüklerine uyumunun artırılması ve standartların teknolojik ve operasyonel gelişmelere göre güncel tutulması gerektiğini belirtti.

Konferansta ayrıca pist güvenliği, GNSS müdahaleleri, çatışma bölgeleri ve kaza soruşturmaları gibi başlıklarda insan, teknoloji ve standartların birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Searle, bu üç unsurdan herhangi birinin zayıf kalmasının tüm havacılık sisteminin dayanıklılığını azaltacağını ifade etti.