Yakıt fiyatları artıyor... Havacılık sektöründe tehlike çanları çalıyor!

ABD’de jet yakıtı fiyatlarında yaşanan sert yükseliş havayollarının uçuş planlarını yeniden şekillendirmeye başladı. American Airlines, United Airlines ve Southwest’in kapasite azaltma sinyallerinin ardından sektör verileri, maliyet baskısının çok daha geniş çaplı olduğunu ortaya koyuyor.

ABD havayolları güçlü yolcu talebine rağmen artık yalnızca bilet fiyatlarını artırmakla yetinmiyor. Düşük kârlı uçuşların kaldırılması, frekansların azaltılması ve daha verimli uçaklara yönelinmesi sektörün yeni maliyet savunması haline geliyor. Reuters’a konuşan havayolu yöneticileri, yakıt fiyatlarının mevcut seviyelerde kalması halinde kapasite ayarlamalarının 2027’ye kadar uzayabileceğini belirtiyor.

JET YAKITI 4,51 DOLARA ÇIKTI

Maliyet baskısının boyutunu son yakıt verileri ortaya koyuyor.

Airlines for America tarafından yayımlanan Argus US Jet Fuel Index’e göre ABD’de jet yakıtının spot fiyatı 18 Eylül itibarıyla galon başına 4,51 dolara ulaştı.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin verilerinde ise Gulf Coast jet yakıtı 15 Eylül’de galon başına 4,705 dolar seviyesine kadar yükseldi. Aynı ürün geçen yılın eylül döneminde yaklaşık 2 dolar seviyesindeydi.

Sorun yalnızca ABD ile de sınırlı değil. IATA’nın son Jet Fuel Price Monitor verisine göre küresel ortalama jet yakıtı fiyatı bir haftada yüzde 6,1 artarak varil başına 181,46 dolara çıktı.

AMERICAN’DA YAKIT FATURASI ŞİMDİDEN PATLADI

American Airlines’ın resmi finansal verileri, yükselen fiyatların bilanço üzerindeki etkisini daha net gösteriyor.

Şirketin 2026 ikinci çeyreğinde uçak yakıtı ve ilgili vergilere yaptığı harcama geçen yılın aynı dönemine göre 2,2 milyar dolar, yani yüzde 83,3 arttı. American’ın ödediği ortalama yakıt fiyatı galon başına 2,29 dolardan 4,05 dolara yükseldi.

American’ın kendi hesaplamasına göre yakıt fiyatındaki yalnızca 1 centlik artış, şirketin yıllık yakıt giderini yaklaşık 50 milyon dolar artırabilecek büyüklükte. Bu rakam, yakıt fiyatlarındaki birkaç on centlik hareketin dahi neden şirketlerin uçuş ağlarını yeniden değerlendirmesine yol açtığını gösteriyor.

Reuters’a göre American yönetimi, son fiyat artışlarının yalnızca dördüncü çeyrekte yaklaşık 1 milyar dolarlık ilave yakıt maliyeti yaratabileceğini hesaplıyor.

UNITED’IN YAKIT MALİYETİNDE 6 MİLYAR DOLARLIK ETKİ

Benzer tablo United Airlines’ta da görülüyor.

United, ikinci çeyrekte galon başına ortalama 4,19 dolar yakıt maliyeti bildirdi. Şirket, 2026 yılı için daha önce yaptığı değerlendirmede yakıt giderlerindeki artışın toplam etkisinin yaklaşık 6 milyar dolara ulaşabileceğine dikkat çekmişti.

United daha yılın ilk bölümünde uçuş programını yüksek yakıt fiyatlarına göre değiştirmeye başlamış ve ilk planına kıyasla kapasitesini yaklaşık 5 puan aşağı çekmişti. Şirket temmuz ayında da yakıt fiyatlarının yeniden yükselmesi halinde kapasitenin daha fazla azaltılabileceğini yatırımcılara bildirdi.

Son artışların ardından ise şirket aralık ayında planlanan bazı uçuşları programdan çıkarırken 2027 için de yeni kesintilerin gündeme gelebileceğini açıkladı.

SOUTHWEST BÜYÜME FRENİNE BASTI

Yakıt maliyetlerinden etkilenen bir diğer büyük şirket Southwest Airlines oldu.

Southwest’in ikinci çeyrekteki yakıt faturası geçen yılın aynı dönemine göre 889 milyon dolar arttı. Şirketin ortalama yakıt maliyeti galon başına 3,92 dolar olarak gerçekleşti.

Southwest daha önce 2026 kapasite büyüme beklentisini yüzde 2 seviyesinden yaklaşık yüzde 1,5’e indirmişti. Son yakıt artışlarının ardından şirket yönetiminin kapasiteyi daha da aşağı çekme ihtimalini değerlendirdiği bildiriliyor.

DELTA DA AYNI BASKIYI YAŞIYOR

Yakıt şoku yalnızca kapasite azaltımını açıklayan üç şirketi etkilemiyor.

Delta Air Lines'ın ikinci çeyrekte düzeltilmiş yakıt gideri 4,4 milyar dolara ulaştı. Bu rakam geçen yılın aynı döneminden yüzde 77 daha yüksek.

Delta'nın galon başına ödediği ortalama yakıt fiyatı da yüzde 75 artarak 3,93 dolara çıktı.

Böylece ABD'nin dört büyük havayolunun finansal tablolarında da aynı eğilim görülmeye başladı: Yolcu talebi devam ederken yakıt, kârlılığı aşağı çeken temel unsurlardan biri haline geliyor.

HAVAYOLLARI ARTIK SADECE BİLET FİYATINI ARTIRMIYOR

Airlines for America'nın sektör değerlendirmesine göre havayolları yakıt maliyetine karşı birçok yöntemi aynı anda kullanıyor.

Şirketler bazı hatlarda frekansları düşürüyor, düşük performanslı hatları kapatıyor, eski ve daha fazla yakıt tüketen uçakları filodan çıkarıyor, bazı uçak teslimatlarını erteliyor ve gerektiğinde bilet ile ek hizmet ücretlerini artırıyor.

Aynı kuruluşun verilerine göre yakıt, 2026'nın ilk çeyreğinde ABD havayollarının toplam işletme giderlerinin yaklaşık yüzde 21'ini oluşturuyordu.

Yakıt fiyatlarında son haftalarda yaşanan yeni yükseliş dikkate alındığında bu kalemin bilançolar üzerindeki baskısının daha da artması bekleniyor.

BİLET FİYATLARINDA YÜZDE 23,4 ARTIŞ

Maliyet artışı yolcu tarafına da yansımaya başladı.

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun ağustos verilerine göre uçak bileti fiyatları bir önceki aya göre yüzde 2,7 yükseldi. Yıllık artış ise yüzde 23,4'e ulaştı.

Bu rakam dikkat çekici bir tabloyu ortaya koyuyor. ABD havacılık sektöründe sorun şu aşamada yolcu bulunamaması değil. Aksine havayolları rezervasyon talebinin güçlü kaldığını bildiriyor. Ancak aynı uçuşun maliyeti birkaç ay öncesine göre önemli ölçüde yükselmiş durumda.

YENİ DÖNEM: “UÇAK DOLSUN” DEĞİL, “UÇUŞ PARA KAZANDIRSIN”

Bu nedenle ABD'deki yeni dönem klasik kapasite büyümesinden farklı ilerliyor.

Havayolları artık yalnızca doluluk oranına değil, her uçuşun yakıt maliyetinden sonra ne kadar para kazandırdığına daha fazla odaklanıyor.

Bu yaklaşımın en güçlü sinyalini United CFO'su Mike Leskinen verdi. United'ın stratejisinin pazar payını korumaktan çok kârlılığı ve nakit üretimini korumaya odaklandığını belirten Leskinen, yakıt yükseldikçe kârlılık sıralamasının altındaki uçuşların ekonomik anlamını kaybettiğini ifade etti.