Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) eski Genel Müdür Yardımcısı Oktay Erdağı, sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) kullanımının havayolları açısından önemli bir maliyet baskısı oluşturacağını, buna karşılık doğru politikalarla Türkiye için yeni bir üretim, teknoloji ve ihracat alanına dönüşebileceğini söyledi.
Erdağı, havacılıkta büyümenin artık yalnızca uçak, yolcu ve destinasyon sayılarıyla ölçülemeyeceğini belirterek, gelecekte filoların hangi yakıtla, hangi maliyetle ve hangi çevresel yükümlülüklerle işletileceğinin de stratejik önem kazandığını ifade etti.
“Yeşil dönüşümün ciddi bir faturası var”
SAF’ın bugün geleneksel jet yakıtından daha pahalı olduğuna dikkat çeken Erdağı, dönüşümün ekonomik boyutunun göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
IATA’nın Haziran 2026 değerlendirmesine işaret eden Erdağı, SAF fiyatının geleneksel jet yakıtının yaklaşık 2,5 katına ulaşabileceğinin öngörüldüğünü, 2026 yılında kullanımın havayollarına yaklaşık 4,3 milyar dolarlık ilave yakıt maliyeti getirebileceğinin hesaplandığını aktardı.
Buna rağmen küresel SAF üretiminin toplam havacılık yakıtı tüketiminin yalnızca yüzde 0,8’ini karşılamasının beklendiğini belirten Erdağı, arzın sınırlı, maliyetin ise yüksek kalmasının havayolları üzerinde ciddi baskı oluşturacağını vurguladı.
“Maliyet yalnızca yolcuya yüklenmemeli”
Erdağı, SAF maliyetindeki artışın havayolu şirketlerinin kârlılığını baskılayabileceğini, farkın bilet fiyatlarına yansıtılması halinde ise yolcunun doğrudan etkilenebileceğini belirtti.
Bu nedenle dönüşümün finansmanının yalnızca havayolları ve yolcular üzerine bırakılmasının yanlış olacağını savunan Erdağı, üretimi artıracak, rekabeti geliştirecek ve maliyetleri aşağı çekecek kapsamlı bir sanayi politikasına ihtiyaç olduğunu ifade etti.
SHGM’ye şeffaflık çağrısı
Erdağı, SHGM’nin SAF konusunda yaptığı açıklamalardaki rakamların ve kullanılan ifadelerin de netleştirilmesi gerektiğini söyledi.
Bakanlığın 2026 için litre başına 13 gram, başka bir ifadeyle yüzde 0,5 emisyon azaltımı hedefi açıkladığını; 2030 hedefinin ise yüzde 5 olduğunu hatırlatan Erdağı, emisyon azaltım oranı ile yakıta doğrudan SAF karışım oranının birbirine karıştırılmaması gerektiğini vurguladı.
“Yüzde 5 emisyon azaltımı ile yüzde 5 SAF karışımı aynı şey değildir” diyen Erdağı, gerekli karışım oranının kullanılan SAF’ın yaşam döngüsü boyunca sağladığı gerçek emisyon azaltımına bağlı olduğunu ifade etti.
“Dünyada ilk” söylemi açıklanmalı
Erdağı, Türkiye’deki SAF düzenlemeleri için kullanılan “dünyada ilk” söyleminin de teknik olarak açıklığa kavuşturulması gerektiğini söyledi.
Avrupa Birliği’nin ReFuelEU Aviation düzenlemesi kapsamında 2025’ten itibaren yüzde 2 SAF payı uyguladığını, bu oranın 2030’da yüzde 6’ya ve 2050’de yüzde 70’e çıkmasının öngörüldüğünü hatırlatan Erdağı, Türkiye modelinin özgün tarafları varsa bunların açık bir teknik karşılaştırmayla ortaya konulması gerektiğini savundu.
THY’nin üretime yönelmesini olumlu buldu
Erdağı, Türk Hava Yolları’nın SAF alanındaki yatırım ve tedarik hamlelerini stratejik açıdan önemli bulduğunu belirtti.
Tüpraş ile gerçekleştirilen iş birliğinin yerli üreticiyle havayolu talebini buluşturması bakımından değerli olduğunu ifade eden Erdağı, THY’nin DB Tarımsal Enerji’ye yönelik yatırım girişimine de dikkat çekti.
Yaklaşık 42 milyon dolarlık yatırımla şirkette yüzde 40 pay alınmasının hedeflendiğini ve kurulması planlanan tesisin 2029’da yıllık 100 bin ton kapasiteyle faaliyete geçmesinin öngörüldüğünü aktaran Erdağı, bunların henüz gerçekleşmiş üretim rakamları değil, yatırım hedefleri olduğunun altını çizdi.
Pegasus’un adımları da gündemde
Erdağı, Pegasus’un SAF çalışmalarını da olumlu değerlendirdi.
Şirketin 2022’de İzmir-Sabiha Gökçen hattında SAF katkılı ilk iç hat uçuşunu gerçekleştirdiğini hatırlatan Erdağı, sonraki yıllarda Avrupa’daki tedarik ağının genişletildiğini, Tüpraş ile yapılan anlaşmanın yerli SAF kullanımını desteklediğini belirtti.
SOCAR Türkiye ile Temmuz 2026’da açıklanan iş birliğinin ise SAF değer zincirinin geliştirilmesine yönelik olduğunu ifade eden Erdağı, bunun faaliyete geçmiş bir üretim tesisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
“Türkiye bölgesel SAF merkezi olabilir”
Erdağı, Türkiye’nin güçlü havayolları, rafinaj tecrübesi, büyük havalimanları ve Avrupa pazarına yakınlığı nedeniyle SAF alanında önemli avantajlara sahip olduğunu söyledi.
COP31 kapsamında açıklanan Türkiye SAF Yol Haritası ile SHGM, İTÜ, Boeing ve THY arasındaki çalışmaların bu potansiyelin değerlendirilmesi açısından önemli olduğunu ifade eden Erdağı, bundan sonraki aşamada somut yatırımların hızlandırılması gerektiğini belirtti.
Tüpraş’ın kapasite planlarına dikkat çekti
Erdağı, Tüpraş’ın İzmir’de planladığı yeni ünite için yıllık 400 bin ton kapasite ve yüzde 75 SAF verimi hedeflediğine dikkat çekerek, bu iki rakamın birbirine karıştırılmaması gerektiğini söyledi.
Şirketin mevcut rafineri ünitelerinde ortak işleme yöntemiyle yıllık yaklaşık 10 bin ton SAF üretme hedefi bulunduğunu da belirten Erdağı, üretim rakamlarının kamuoyuna teknik doğrulukla aktarılması gerektiğini ifade etti.
SAF yalnızca yakıt üretimi değil
Erdağı, SAF ekonomisinin yalnızca yakıt satışından ibaret olmadığını belirtti.
Atık toplama, depolama, lojistik, laboratuvar hizmetleri, mühendislik, sertifikasyon ve teknoloji geliştirme alanlarının da ciddi ekonomik değer yaratabileceğini söyleyen Erdağı, yerli kaynakların kullanılmasının dışa bağımlılığın azaltılmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Ancak gerçek yerli katma değerin hesaplanabilmesi için ithal hammadde, teknoloji, finansman ve enerji maliyetlerinin de dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Hammadde politikası kritik
Kullanılmış yağlar ve uygun atıkların SAF üretiminde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Erdağı, buna karşın gıda üretimiyle rekabet, arazi kullanımı ve su tüketiminin dikkatle yönetilmesi gerektiğini söyledi.
Uzun vadede yenilenebilir elektrik ve yeşil hidrojene dayalı sentetik yakıt teknolojilerine de yatırım yapılması gerektiğini kaydetti.
“Havayolu korunmalı, üretici desteklenmeli”
Erdağı, SAF üreticilerine verilecek teşviklerin gerçek üretim, doğrulanmış emisyon azaltımı ve yerli katma değer kriterlerine bağlanması gerektiğini savundu.
Zorunlu talebin yalnızca birkaç tedarikçinin fiyat belirleme gücüne bırakılmasının havayollarının maliyetini daha da artırabileceğini ifade eden Erdağı, rekabetçi ve öngörülebilir bir pazar yapısının oluşturulması gerektiğini söyledi.
Erdağı, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“SAF bugün havayollarımız için pahalı bir yakıttır. Doğru politikalarla Türkiye için kazançlı bir sanayiye dönüşebilir. Hedefimiz, büyüyen filolarımızın gelecekteki yakıt ihtiyacını güvenceye alırken bu dönüşümün üretimini, teknolojisini ve ekonomik değerini de ülkemize kazandırmak olmalıdır.”
Yorumlar