TÖSHİD Nereye Kayboldu?

Türk sivil havacılığını uzun yıllardır takip eden herkesin hafızasında aynı isim vardır:

TÖSHİD...

Yani Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği. 2000'li yıllarda sektörün en güçlü ortak sesiydi.

Bir düzenleme mi yapılacak? İlk açıklama TÖSHİD'den gelirdi.

Bir kriz mi yaşandı? Masada mutlaka TÖSHİD olurdu.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ile özel sektör arasında köprü görevini üstlenirdi.

Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) ile sektör arasında yaşanan sorunlarda devreye girerdi.

Turizm politikalarından slot düzenlemelerine, yer hizmetlerinden vergilere kadar onlarca konuda kamuoyu oluşturur, raporlar hazırlar, ortak akıl üretirdi.

O dönem TÖSHİD'in yaptığı açıklamalar sadece üyelerini değil, bütün sektörü ilgilendirirdi.

Bugün ise aynı soruyu sormak gerekiyor.

TÖSHİD nerede?

Aslında ilginç olan şu...

Türk havacılığı hiç olmadığı kadar büyüdü.

Türkiye bugün Avrupa'nın en büyük havacılık ülkelerinden biri.

Yolcu sayıları katlandı. Filolar büyüdü. Yeni havalimanları açıldı. Bakım merkezleri dünya çapında oyuncu haline geldi. Kargo operasyonları rekorlar kırıyor. Sektörün ekonomik büyüklüğü geçmiş yıllarla kıyaslanamayacak seviyelere ulaştı.

Tam da böyle bir dönemde güçlü bir sektör derneğine olan ihtiyaç azalması gerekirken tam tersine artmalıydı.

Ama kamuoyunda görünen tablo farklı.

2000'li yılların başında TÖSHİD'in açıklamaları manşet olurdu. Gazeteciler telefon açar, görüş alırdı. Bakanlık toplantılarında ağırlığı hissedilirdi. Uluslararası kuruluşlarla temas kurardı. Sektörün ortak sorunlarını tek ses halinde dile getirirdi.

Bugün ise derneğin faaliyetleri daha çok genel kurul haberleri, üye şirket duyuruları veya sınırlı sayıdaki kurumsal açıklamalarla gündeme geliyor. Resmî internet sitesi derneğin 22 üyeyi temsil ettiğini ve sektörün önemli bölümünü bünyesinde barındırdığını vurguluyor.

Bu tablo ister istemez şu soruyu akla getiriyor:

Temsil ettiği sektör büyürken, temsil gücü neden aynı ölçüde hissedilmiyor?

Belki de sorun TÖSHİD'de değildir. Belki sektör değişmiştir. Eskiden birkaç büyük özel havayolunun bulunduğu yapı bugün çok daha farklı.

Şirketler artık doğrudan kamu kurumlarıyla temas kurabiliyor. Sosyal medya sayesinde görüşlerini kendileri açıklayabiliyor.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), ihracat birlikleri, turizm örgütleri ve diğer sektör platformları da karar alma süreçlerinde daha görünür hale geldi.

Dolayısıyla ortak ses ihtiyacı zaman içinde zayıflamış olabilir.

Ama bu açıklama tek başına yeterli değil.

Çünkü güçlü sektörlerde sivil toplum kuruluşları tam da kriz zamanlarında önem kazanır.

Pandemi… Motor krizleri… Personel sıkıntısı… Artan maliyetler… Slot baskıları… Yeşil dönüşüm… Sürdürülebilir havacılık yakıtı… Avrupa düzenlemeleri...

Bugün konuşulacak konu sayısı, belki de 20 yıl öncesinden çok daha fazla.

TÖSHİD'in tarihine baktığımızda 1989 yılında özel sektörün ortak sesi olma hedefiyle kurulduğunu görüyoruz. 2011 yılında yapılan tüzük değişikliğiyle şirket temsilciliğinden kurumsal üyelik modeline geçildi ve yapı daha profesyonel hale getirildi.

Yani kurumun geçmişinde ciddi bir birikim var.

Bu nedenle mesele "TÖSHİD bitti" demek değildir.

Asıl mesele şu olabilir:

• Bu kadar büyük bir sektörü temsil eden bir dernek, bugün neden daha fazla konuşulmuyor?
• Neden sektörün ortak refleksi denildiğinde ilk akla gelen kurum olamıyor?
• Neden önemli düzenlemelerde kamuoyu önce şirketleri dinliyor da, ortak sesi daha az duyuyor?

Elbette son dönemde de faaliyetler tamamen durmuş değil.

SHGM ev sahipliğinde düzenlenen sektörel koordinasyon toplantıları, genel kurullar ve çeşitli kurumsal temaslar sürüyor.

Ancak mesele toplantıya katılmak değil...

Sektörün nabzını tutabilmek. Gündemi belirleyebilmek. Sorunları kamuoyu adına görünür kılabilmek. Ortak aklı temsil edebilmek.

Bugün Türk sivil havacılığı belki tarihinin en önemli dönemlerinden birini yaşıyor.

İşte tam da bu yüzden güçlü, bağımsız, üretken ve etkili bir sektör derneğine her zamankinden daha fazla ihtiyaç var.

Çünkü sektör büyüdükçe şirketlerin sesi de büyüyor.

Ama sektörün ortak sesi aynı ölçüde güçlenmiyorsa, eksik kalan sadece bir dernek değildir.

Eksik kalan, ortak akıldır.

Belki de TÖSHİD için yeniden en önemli soru şudur:

Türk havacılığının vicdanı ve ortak sesi olma misyonu yeniden nasıl güçlendirilebilir?

Bu soruya verilecek cevap, yalnızca bir derneğin değil, bütün sektörün geleceğini de şekillendirecektir.