ABD’de hava trafiği felç oldu

ABD’nin kuzeydoğusunda hava trafiği, Federal Havacılık İdaresi’ne (FAA) bağlı Philadelphia hava trafik kontrol merkezinde meydana gelen büyük çaplı telekomünikasyon arızası nedeniyle ciddi şekilde aksadı. New York bölgesindeki üç büyük havalimanı başta olmak üzere çok sayıda merkezde yer durdurma kararları, gecikmeler ve divertler yaşandı.

Arızadan New York JFK, LaGuardia, Newark Liberty, Philadelphia ve Boston Logan havalimanları başta olmak üzere bölgedeki birçok havalimanı etkilendi.

Olayın, dünya liderleri ve diplomatik heyetlerin New York’ta bulunduğu Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun üst düzey toplantılarının yapıldığı haftaya denk gelmesi dikkat çekti.

PHILADELPHIA TRACON’DA ANA HAT DEVRE DIŞI KALDI

Aktarılan bilgilere göre, FAA’in Philadelphia Terminal Radar Approach Control (TRACON) merkezindeki ana iletişim devresinde arıza meydana geldi.

Hava trafik kontrolörlerinin yedek sisteme geçmeye çalışması sırasında ise ikinci bir sorun ortaya çıktı. Yedek iletişim altyapısında kullanılan fiber optik hattın da hasar gördüğü belirlendi.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, New Jersey’de çalışma yapan bir Amtrak ekibinin fiber hattını kazara kestiğini ve bunun iletişim kesintisini ağırlaştırdığını açıkladı.

Söz konusu arıza, bölgedeki uçakların yaklaşma ve kalkış operasyonlarında kullanılan iletişim ve radar bağlantılı hizmetleri etkiledi.

FAA, emniyetli trafik ayrımını koruyabilmek amacıyla hava trafiğine çeşitli kısıtlamalar getirdi.

YEDEK HAT DA ÇALIŞMADI

FAA Başkanı Bryan Bedford, ekiplerin ana bağlantının yerine yeni bir devre kurmak ve hasarlı fiber hattı onarmak için çalıştığını bildirdi.

Fiber optik bağlantının tamamen yeniden devreye alınmasının yaklaşık 13 saat sürebileceği belirtildi.

Ana sistemin arızalanmasının ardından yedek altyapının da kullanılamaması, olayın etkisini daha da büyüttü.

NEWARK VE PHILADELPHIA’DA 600’DEN FAZLA GECİKME

Krizin en fazla hissedildiği noktalardan biri Newark Liberty Havalimanı oldu. Newark’ta ciddi gecikmeler ve başka havalimanlarına yönlendirmeler yaşandı.

Philadelphia Havalimanı ise arızanın meydana geldiği TRACON merkezine doğrudan bağlı olması nedeniyle önemli ölçüde etkilendi.

JFK ve LaGuardia’da da yer durdurma uygulamaları devreye alınırken Boston Logan, Teterboro ve Trenton-Mercer havalimanlarında operasyonel aksamalar görüldü.

Uçuş takip verilerine göre yalnızca Newark ve Philadelphia’da 600’den fazla uçuş gecikti.

FAA Başkanı Bedford ise yaklaşık 90 uçağın başka havalimanlarına yönlendirildiğini açıkladı.

Bölge genelinde etkilenen toplam uçuş sayısının daha yüksek olabileceği değerlendiriliyor.

BM GENEL KURULU HAFTASINDA GELEN KRİZ

Kesintinin, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nedeniyle çok sayıda devlet ve hükümet başkanının New York’a geldiği döneme denk gelmesi, olayın etkisini daha da dikkat çekici hale getirdi.

JFK, Newark ve LaGuardia gibi üç önemli havalimanının aynı anda etkilenmesi hem tarifeli yolcular hem de diplomatik delegasyonlar açısından operasyonel zorluklara yol açtı.

Ancak mevcut bilgilere göre arızanın BM Genel Kurulu ile bağlantılı olduğuna ilişkin herhangi bir bulgu bulunmuyor. Kesintinin teknik arıza ve yedek fiber hattındaki fiziksel hasardan kaynaklandığı bildiriliyor.

ABD’DE HAVA TRAFİK SİSTEMLERİ YİNE GÜNDEMDE

Son olay, ABD’de son yıllarda yaşanan hava trafik kontrol ve havacılık teknolojisi arızalarını yeniden gündeme taşıdı.

Ocak 2023’te FAA’in NOTAM sisteminde meydana gelen arıza, ülke genelindeki kalkışların geçici olarak durdurulmasına neden olmuştu.

2025 yılında Newark bölgesinde yaşanan iletişim kesintileri de hava trafik kontrol altyapısının güvenilirliği konusunda tartışmalara yol açmıştı.

Newark hava sahasına yönelik hava trafik hizmetlerinin 2024 yılında Philadelphia TRACON’a aktarılmış olması nedeniyle, Philadelphia’daki sistemlerin güvenilirliği bölgedeki hava trafiği açısından kritik önem taşıyor.

12,5 MİLYAR DOLARLIK MODERNİZASYON YATIRIMI

ABD Kongresi, 2025 yılında hava trafik kontrol altyapısının modernizasyonu ve yeni kontrolör istihdamı için 12,5 milyar dolarlık kaynak ayırmıştı.

Son kesinti ise bu yatırımlara rağmen sistemlerin yedekliliği ve dayanıklılığı konusundaki soru işaretlerini yeniden gündeme taşıdı.

Olay; hava trafik kontrolünde yedek iletişim sistemlerinin sürekliliği, fiber altyapının korunması ve tek bir merkezdeki arızanın geniş bir bölgeye yayılmasını önleyecek sistemlerin önemi konusunda yeni bir tartışma başlattı.

Kısıtlamalar kaldırılmış olsa bile uçak ve ekip planlamalarının yeniden yapılması nedeniyle bölgedeki gecikmelerin bir süre daha devam edebileceği belirtiliyor.