Hava Taksi Sektöründe Hukuk Savaşı!

Elektrikli hava taksileri geliştiren şirketler arasındaki rekabet, yeni bir hukuki cepheye taşındı. ABD merkezli Archer Aviation, rakibi Joby Aviation’ı Çin ile ilişkilerini gizlemek, federal düzenleyicileri yanıltmak ve haksız rekabet avantajı elde etmekle suçladı.

Archer tarafından 9 Mart 2026’da Kaliforniya’daki federal mahkemeye sunulan karşı dava dilekçesi, elektrikli dikey kalkış ve iniş yapabilen (eVTOL) hava taksilerini pazara sunma yarışında öne çıkan iki şirket arasındaki gerilimi daha da artırdı.

Çin bağlantıları iddiası

Dava dosyasına göre Archer, Joby’nin yıllarca Çin’in Shenzhen kentinde bir üretim yan kuruluşu aracılığıyla faaliyet gösterdiğini ve Çin hükümetinden destek aldığını iddia etti. Archer, buna rağmen Joby’nin kendisini kamuoyuna ve yatırımcılara “ABD’de üretilen bir hava taksi şirketi” olarak tanıttığını ileri sürdü.

Şirket ayrıca Joby’nin Çin ile olan bağlarının kapsamını hem düzenleyici kurumlara hem de yatırımcılara yeterince açıklamadığını savundu.

“Yanıltıcı sınıflandırma” iddiası

Karşı dava dilekçesinde yer alan bir diğer dikkat çekici iddia ise tedarik zinciriyle ilgili oldu. Archer, Joby’nin veya temsilcilerinin Çin menşeli havacılık malzemelerini gümrük işlemlerinde yanlış sınıflandırdığını öne sürdü.

İddiaya göre binlerce pound ağırlığındaki bazı uçak parçaları, gümrük belgelerinde “çorap, peçete veya saç tokası” gibi tüketim ürünleri olarak gösterildi. Archer, bu yöntemle hem gümrük vergilerinden kaçınıldığını hem de maliyet avantajı elde edildiğini savundu.

Joby iddiaları reddetti

Joby Aviation ise söz konusu suçlamaları sert şekilde reddetti. Şirketin avukatlarından Alex Spiro, Archer’ın iddialarını “anlamsız” olarak nitelendirirken, anlaşmazlığın mahkeme sürecinde netleşeceğini ifade etti.

Archer mahkemeden maddi tazminat ve ihtiyati tedbir talep ederken, Joby’nin federal reklam ve ticaret yasalarını ihlal ettiğini ileri sürdü. Şirket ayrıca iddiaların doğrulanması halinde Joby’nin bazı kamu destekli programlara katılımının da yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

ABD hükümeti sektörü yakından izliyor

Archer’ın karşı dava açtığı gün, ABD Ulaştırma Bakanlığı hava taksileri ve insansız hava araçlarının geliştirilmesini hızlandırmayı amaçlayan sekiz ayrı hibe programını duyurdu.

Hem Archer hem de Joby bu programların üçünde yer alıyor. Bu durum, ABD yönetiminin eVTOL sektöründeki gelişmeleri yakından takip ettiğini ve sertifikasyon ile operasyon süreçlerini hızlandırmak istediğini gösteriyor.

ABD yönetimi özellikle Çin’e olan tedarik zinciri bağımlılığını azaltma yönünde baskı yaparken, Archer’ın dava dosyasında bu konunun ulusal güvenlik boyutuna da dikkat çektiği görülüyor.

Dava süreci daha önce başlamıştı

İki şirket arasındaki hukuki gerilim yeni değil. Joby Aviation, Kasım 2025’te Archer’a karşı dava açarak ticari sırların çalındığını iddia etmişti. Joby, Archer’ın eski bir çalışanını işe alarak şirketin gizli bilgilerini elde ettiğini öne sürmüştü.

Archer ise bu suçlamaları reddetmiş ve söz konusu davanın düşürülmesini talep etmişti.

Hava taksi yarışında iki güçlü aday

Tüm hukuki tartışmalara rağmen her iki şirket de eVTOL pazarında öne çıkan aktörler arasında yer alıyor. Joby Aviation, ticari hava taksi operasyonlarını 2026 yılı sonuna kadar Dubai’de başlatmayı planladığını açıklamıştı.

Archer Aviation ise ABD’de Güney Florida’da operasyon başlatma ve 2028 Los Angeles Yaz Olimpiyatları sırasında hava taksi hizmeti sunma hedeflerini duyurmuş durumda.