Yaz Sezonu Öncesi Kritik Uyarı: “Gecikmeler Yoğunluk Değil, Sistem Sorunu”

Yaz tarifesinin yaklaşmasıyla birlikte Türkiye havacılık sektöründe beklenen yoğunluk, kapasite ve gecikme tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) eski Genel Müdür Yardımcısı Oktay Erdağı, kaleme aldığı değerlendirmede yaşanan gecikmelerin “yoğunluk” ile açıklanamayacağını, sorunun doğrudan sistem tasarımından kaynaklandığını savundu.

Erdağı, her yıl tekrarlanan gecikme sorunlarının artık istisna değil, sistemin doğal bir çıktısı haline geldiğine dikkat çekerek, yaz sezonu öncesinde mevcut yapının sorgulanması gerektiğini vurguladı.

“Gecikmeler Planlama Sorununun Sonucu”

Havacılık sektöründe gecikmelerin çoğu zaman “operasyonel aksaklık” olarak tanımlandığını belirten Erdağı, gerçekte bunun bilinçli olarak oluşturulan bir kapasite illüzyonu olduğunu ifade etti.

Slot planlamalarının, hava sahası, hava trafik kontrol (ATC), meydan, yer hizmetleri ve terminal süreçlerindeki gerçek kapasite sınırlamaları dikkate alınmadan yapıldığını belirten Erdağı, bu durumun kaçınılmaz olarak gecikmelere yol açtığını kaydetti.

Darboğaz Uyarısı: Zincirin Zayıf Halkaları

Değerlendirmede Türkiye havacılık sisteminde birden fazla kritik darboğaz bulunduğu ifade edildi. Özellikle dört ana başlık öne çıktı:

• Hava sahası ve ATC kapasitesinin artan trafikle paralel gelişmemesi
• Meydan altyapısının fiziksel sınırlarının zorlanması
• Yer hizmetlerinde personel ve operasyonel kapasite yetersizlikleri
• Terminal süreçlerinde güvenlik, bagaj ve pasaport kontrol noktalarında yaşanan yoğunluk

Bu alanların birlikte ele alınmadan yapılan büyüme planlarının gecikmeyi kaçınılmaz hale getirdiği vurgulandı.

“Altyapı Yerinde Sayıyor”

Havayollarının filo büyüttüğü, yeni hatlar açtığı ve frekans artırdığına dikkat çeken Erdağı, aynı hızda gelişmeyen tek alanın altyapı ve sistem yönetimi olduğunu ifade etti.

Bu dengesizliğin sektörde görünmeyen bir krize yol açtığını belirten Erdağı, artan talebin mevcut sistem tarafından sağlıklı şekilde karşılanamadığını, bunun da slot şişmesi ve zincirleme gecikmelere neden olduğunu dile getirdi.

Gecikmenin Etkisi Zincirleme Büyüyor

Gecikmelerin yalnızca zaman kaybı olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Erdağı, etkilerin tüm operasyonu kapsadığını belirtti.

Yolcuların bağlantı kaçırdığı, ekip planlamalarının bozulduğu, bakım süreçlerinin aksadığı ve operasyonel verimliliğin düştüğü ifade edilirken, özellikle terminal içindeki süreçlerin (güvenlik, bagaj, pasaport kontrolü) operasyonun en kritik aşamalarından biri olduğu kaydedildi.

KDM Eleştirisi: “Çözüm Değil, Algı Yönetimi”

SHGM’nin Kurumsal Dönüşüm Modeli (KDM) kapsamında yapılan başvurulara dikkat çekilen değerlendirmede, artan başvuru sayısının bir başarı değil, aksine sistemdeki sorunların göstergesi olduğu ifade edildi.

Şikayetlerin dijital platformlar üzerinden iletilmesinin kapasiteyi artırmadığına dikkat çekilerek, bu yaklaşımın çözüm üretmekten ziyade algı yönetimi niteliği taşıdığı öne sürüldü.

“Sorun Gecikme Değil, Sistemin Kendisi”

Erdağı, yolcuların artık tekil gecikmelere değil, sürekli tekrar eden düzensizliğe tepki gösterdiğini belirterek, mevcut yapının sürdürülebilir olmadığını ifade etti.

Yaz sezonuna hazırlık kapsamında şu başlıkların öncelikli olarak ele alınması gerektiği vurgulandı:

• Slot planlamasının gerçek kapasiteye göre yapılması
• Hava sahası ve ATC kapasitesinin artırılması
• Yer hizmetleri altyapısının güçlendirilmesi
• Meydan işletmelerinde gerçekçi operasyon planlamasına geçilmesi
• Terminal süreçlerinin kapasiteye uygun şekilde yeniden yapılandırılması

Değerlendirmede, bu adımlar atılmadığı sürece gecikmelerin devam edeceği ve her yıl aynı tartışmaların yaşanacağı ifade edildi.

Havacılıkta gecikmenin bir sonuç değil, sistemin kırılganlığının göstergesi olduğu belirtilirken, asıl sorunun “gecikmeyi üreten yapı” olduğu vurgulandı.