SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NDE PATENT SKANDALI!

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün uzun süredir “dijital dönüşüm” projesi olarak tanıttığı ve havacılık sektöründe yaygınlaştırmaya çalıştığı KDM-ORG’un temelini oluşturduğu belirtilen model için SHGM Genel Müdürü Prof. Dr. Kemal Yüksek’in kendi adına faydalı model başvurusu yaptığı ortaya çıktı. Kayıtlar, “Kamu adına uygulanan bir sistemin sınai mülkiyet hakkı neden kurum yerine genel müdür adına?” sorusunu gündeme taşıdı.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından havacılık sektöründeki eğitim, sınav, sertifikasyon, lisanslama ve yetkilendirme süreçlerini dijitalleştirmek amacıyla hayata geçirilen Kurumsal Dönüşüm Modeli’ne ilişkin dikkat çekici bir gelişme yaşandı.

SHGM’nin kurumsal bir kamu projesi olarak tanıttığı ve havacılık şirketleriyle eğitim kuruluşlarında kullanımını yaygınlaştırmaya çalıştığı KDM-ORG sisteminin fikrî altyapısıyla bağlantılı olduğu belirtilen model için, SHGM Genel Müdürü Prof. Dr. Kemal Yüksek’in şahsen faydalı model başvurusunda bulunduğu belirlendi.

SHGM, KDM-ORG’u sertifikasyon, lisanslandırma, denetleme ve düzenleme faaliyetlerinin teknoloji odaklı yürütülmesini sağlayacak bir dijital dönüşüm platformu olarak tanıtıyor.

BAŞVURU SAHİBİ SHGM DEĞİL, KEMAL YÜKSEK

AirportHaber’in incelediği TÜRKPATENT kayıtlarına göre, 10 Mart 2022 tarihinde 2022/03621 numarasıyla yapılan başvurunun buluş adı şöyle:

“Kendi Kendine İyileştirebilen, Adaptif ve Ölçüye Dayalı Eğitim Sertifikalandırma Modeli.”

Söz konusu faydalı model başvurusunda başvuru sahibi olarak Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü değil, doğrudan Kemal Yüksek yer alıyor.

Bu nedenle konu, başvurunun kimin adına yapıldığına ilişkin bir iddiadan ibaret değil. Resmî kayıtlara göre Kemal Yüksek, model için kendi adına başvuruda bulundu. Yapılan incelemeler sonrasında 21 Temmuz 2023 tarihinde ise tescil işlemi yapıldı.

Başvurunun Bursa merkezli Elmas Danışmanlık AR-GE Ltd. Şti. aracılığıyla gerçekleştirildiği de edinilen bilgiler arasında yer alıyor.

KAMU PROJESİ NEDEN ŞAHIS ADINA?

Ortaya çıkan kayıtlar, KDM’nin hukuki statüsü ve sınai mülkiyet hakları konusunda ciddi soruları beraberinde getirdi.

SHGM tarafından geliştirildiği açıklanan, kamu kurumu kimliğiyle ödüllere aday gösterilen ve sektördeki şirketlere, eğitim kuruluşlarına ve çalışanlara kullandırılan bir sistemin temelindeki model için başvurunun neden kurum adına yapılmadığı merak ediliyor.

SHGM, KDM’yi daha önce “Yılın En İyi Kamu Yönetişim Projesi” olarak kamuoyuna duyurmuş, alınan ödülü de Genel Müdür Kemal Yüksek teslim almıştı.

Bu tablo karşısında cevap bekleyen temel soru şu:

Kamu projesi olarak tanıtılan bir sistemin sınai mülkiyet başvurusu neden kamu kurumu adına değil, kurumun genel müdürü adına yapıldı?

KDM KAMU KAYNAKLARIYLA MI GELİŞTİRİLDİ?

Modelin hazırlanma ve geliştirilme süreci de açıklığa kavuşturulması gereken başlıklar arasında bulunuyor.

KDM ve faydalı model başvurusuna konu edilen sistem geliştirilirken SHGM personelinden, kurumun teknik altyapısından, verilerinden, bütçesinden veya diğer kamu kaynaklarından yararlanıldı mı?

Kamu görevlilerinin mesai saatleri içinde yürüttüğü çalışmalar, Kemal Yüksek adına gerçekleştirilen başvurunun hazırlanmasına katkı sağladı mı?

KDM kamu görevi kapsamında ve kamu kaynakları kullanılarak geliştirildiyse, başvurunun SHGM yerine bir gerçek kişi adına yapılmasının hukuki gerekçesinin açıklanması gerekiyor.

10 YILLIK KORUMA HAKKI

TÜRKPATENT’in bilgilendirmesine göre faydalı model koruması, gerekli şartların sağlanması ve tescilin geçerliliğini koruması hâlinde başvuru tarihinden itibaren 10 yıl sürüyor ve bu süre uzatılamıyor.

Patent ve faydalı model hakları, sahibine buluşun izinsiz kullanılmasını, üretilmesini veya ticari olarak değerlendirilmesini engelleyebilecek sınai mülkiyet hakları sağlayabiliyor.

YÜKSEK GÖREVDEN AYRILIRSA KDM’YE NE OLACAK?

Kemal Yüksek’in görevden ayrılması veya görevden alınması durumunda, SHGM’nin KDM sistemini hangi hukuki zeminde kullanmaya devam edeceği de yanıt bekleyen sorular arasında.

Kemal Yüksek ile SHGM arasında lisans veya kullanım sözleşmesi bulunuyor mu?

Kurumun sistemi süresiz ve bedelsiz kullanmasını sağlayan bir protokol yapıldı mı?

Sistemin kullanımı nedeniyle bugün veya gelecekte herhangi bir lisans, telif ya da başka ad altında ödeme yapılması söz konusu olacak mı?

KDM SEKTÖRE ZORUNLU HALE Mİ GETİRİLİYOR?

AirportHaber’in edindiği bilgilere göre KDM-ORG’un havacılık şirketlerinde ve eğitim kuruluşlarında zorunlu olarak kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.

Sistemin üniversitelere yaygınlaştırılması amacıyla Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile görüşmeler gerçekleştirildiği; 5431 sayılı Kanun ile SHGM’nin alt mevzuatında yapılacak düzenlemeler üzerinden KDM’ye hukuki zemin hazırlanmaya çalışıldığı biliniyor.

SHGM’nin resmî açıklamaları da KDM-ERP ve KDM-ORG’un kurumun dijital dönüşüm politikasının merkezinde yer aldığını gösteriyor.

Ancak bir kamu otoritesinin, yöneticisi adına başvurusu yapılmış bir sistemi düzenleyici yetkisini kullanarak sektör açısından zorunlu hâle getirmesi ihtimali, ciddi bir çıkar çatışması ve kamu yararı tartışması doğuruyor.

ELMAS DANIŞMANLIK’IN ROLÜ NE?

Başvurunun Elmas Danışmanlık AR-GE Ltd. Şti. aracılığıyla yapılmış olması da yeni soruları beraberinde getirdi.

Şirket yalnızca faydalı model başvurusunda danışmanlık ve temsil hizmeti mi verdi?

KDM’nin geliştirilmesi, yazılım altyapısının kurulması veya modelin hazırlanması aşamalarında görev üstlendi mi?

Şirketin SHGM veya Kemal Yüksek ile herhangi bir danışmanlık, hizmet, lisans ya da gelir paylaşımı sözleşmesi bulunuyor mu?

Özel şirketin süreçteki rolünün ve varsa kamu kurumu ile yaptığı sözleşmelerin açıklanması bekleniyor.

©AirportHaber ÖZEL