Türkiye’ye F-35 Satışı Trump-Netanyahu Hattında Gerilimi Tırmandırdı

Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil edilmesi ve savaş uçaklarının Ankara’ya satılması ihtimali, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında yeni bir gerilime neden oldu.

Axios’un Beyaz Saray kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Trump, Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 verilmesine karşı kamuoyu önünde yaptığı açıklamalardan büyük rahatsızlık duydu. İsrail Başbakanı’nın çıkışını, yönetimin henüz sonuçlandırmadığı bir sürece müdahale olarak değerlendiren Trump’ın yakın çevresine, “Bibi’nin bu konuda konuşmaya hakkı yoktu” dediği öne sürüldü.

Netanyahu’dan Türkiye’ye F-35 verilmemesi çağrısı

Netanyahu, Trump’ın Ankara’daki NATO Zirvesi için Türkiye’ye gelmesinden hemen önce ABD televizyonlarında yaptığı açıklamalarda, Washington yönetimine Türkiye’ye F-35 savaş uçağı ve savaş uçağı motoru vermemesi çağrısında bulunmuştu.

İsrail Başbakanı, böyle bir satışın Orta Doğu’daki askerî güç dengesini değiştirebileceğini savunmuş; Türkiye’nin F-35 programına yeniden alınmasına karşı olduğunu açıkça dile getirmişti. Netanyahu’nun itirazlarının, Türkiye’nin millî muharip uçağı KAAN için talep ettiği motorları da kapsadığı bildirildi.

Trump’ın tepkisi Washington’a yansıdı

ABD basınında yer alan bilgilere göre Netanyahu’nun açıklamaları, Trump yönetiminde diplomatik bir rahatsızlık oluşturdu. Trump’ın, Türkiye’ye ilişkin bir savunma satışının başka bir ülkenin başbakanı tarafından kamuoyu önünde yönlendirilmesine tepki gösterdiği belirtildi.

Gerilimin ardından ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Netanyahu ile yapılması planlanan görüşmeyi iptal ettiği de Reuters tarafından İsrailli bir kaynağa dayandırılarak aktarıldı. Görüşmenin iptalinin doğrudan F-35 anlaşmazlığıyla bağlantılı olup olmadığı konusunda Washington’dan ayrıntılı resmî açıklama yapılmadı.

Trump, Ankara’da F-35 satışına açık kapı bıraktı

Trump, Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin başında, Türkiye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılacağını ve F-35 satışına yeniden izin verilmesini değerlendireceğini açıklamıştı.

Trump’ın bu yaklaşımı, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle 2019 yılında çıkarıldığı F-35 programına geri dönebileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi. Ancak ABD yönetimi, satışın kesinleştiğini veya teslimat takviminin belirlendiğini duyurmadı.

Erdoğan: Beş uçak için söz aldık

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise Ankara’daki temaslar sırasında ABD’den beş F-35’in Türkiye’ye teslim edilmesi konusunda daha önce söz aldıklarını söyledi.

Erdoğan, Trump’ın bu konudaki taahhüdünü yerine getireceğine inandığını ifade etti. Ancak söz konusu beş uçağa ilişkin ABD tarafından açıklanmış resmî bir teslimat kararı bulunmuyor.

Nihai karar henüz verilmedi

Türkiye’nin F-35 programına dönüşü yalnızca Trump yönetiminin siyasi kararına bağlı değil. S-400 sistemi, mevcut ABD yaptırımları, Kongre’deki muhtemel itirazlar ve İsrail’in nitelikli askerî üstünlüğünün korunmasına yönelik Amerikan politikası sürecin önündeki başlıca engeller arasında bulunuyor.

Bu nedenle Ankara’ya yönelik F-35 satışı konusunda diplomatik mesajlar güçlenmiş olsa da henüz bağlayıcı bir anlaşma, Kongre bildirimi veya resmî teslimat takvimi açıklanmış değil. Türkiye’ye satış ihtimali ise Ankara-Washington ilişkilerinin yanı sıra Trump-Netanyahu hattındaki güç mücadelesinin de önemli başlıklarından birine dönüşmüş durumda.