THY çalışanlarını bekleyen büyük tehlike!

Türk Hava Yolları’nda “Hedef 12” kapsamında gündeme gelen ücret ve çalışma düzenlemeleri sonrasında başlayan onam süreci, sendikal hareketliliği de beraberinde getirdi. Hava-İş’ten ayrılan veya başka bir sendikaya geçen çalışanlar açısından ise gözden kaçırılması halinde yeni bir parasal hak kaybına yol açabilecek önemli bir hukuki ayrıntı bulunuyor.

AirportHaber’e ulaşan bilgilere göre, Hava-İş üyeliğinden ayrılan çalışanların mevcut toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya devam edebilmesi için dayanışma aidatı talebinde ayrıca bulunması gerekiyor. Yalnızca sendikadan istifa etmek ya da başka bir sendikaya üye olmak, mevcut TİS hükümlerinden yararlanmanın otomatik şekilde devam etmesini sağlamıyor.

ONAM SÜRECİ SENDİKAL TEPKİYİ BÜYÜTTÜ

THY’nin “Hedef 12” kapsamında bazı ücret ve çalışma koşullarında değişiklik öngören düzenlemeleri için başlattığı onam süreci, çalışanlar arasında tartışmalara neden olmuştu.

Değişiklikleri kabul eden çalışanların onam formlarını ıslak imzalı olarak İnsan Kaynakları’na teslim ettiği, kabul etmeyen personele ise yeniden form gönderilerek kararlarını gözden geçirmelerinin istendiği daha önce AirportHaber tarafından kamuoyuna duyurulmuştu.

Onay vermeyen bazı çalışanların daha sonra İnsan Kaynakları’na çağrılarak iş sözleşmelerinin feshedildiği de AirportHaber’in önceki haberlerinde yer almıştı.

Yaşanan süreç ve Hava-İş’in tutumuna yönelik tepkilerin ardından bazı çalışanların sendikadan ayrılmaya başladığı belirtiliyor.

HAVA-SEN’E GEÇİŞLER YAŞANIYOR

AirportHaber’e ulaşan bilgilere göre Hava-İş’ten ayrılan çalışanların bir bölümü HAVA-SEN’e üye olurken, bazı personelin ise herhangi bir sendikaya katılmadan süreci takip ettiği ifade ediliyor.

Öte yandan brifing odalarında çalışanlara sendika değiştirmeleri yönünde telkinlerde bulunulduğu ve bunun baskıya dönüştüğü yönündeki iddialar da gündeme gelmiş, uçuş işletme yönetimi bu tür tartışmaların operasyonel ortamdan uzak tutulması yönünde personele uyarıda bulunmuştu.

Ancak sendika değişikliğinde çalışanların dikkat etmesi gereken asıl kritik noktanın mevcut TİS’ten yararlanma şartları olduğu belirtiliyor.

SENDİKADAN İSTİFA ETMEK TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 39. maddesi kapsamında, toplu iş sözleşmesinin tarafı olan sendikanın üyesi olmayan çalışanlar da dayanışma aidatı ödeyerek sözleşmeden yararlanabiliyor.

Ancak bunun için çalışanın açık bir talepte bulunması gerekiyor.

AirportHaber’e ulaşan bilgilendirmelerde, THY’de bu işlemin Tempo sistemi üzerinden yapılamadığı, çalışanın dayanışma aidatı talebini ıslak imzalı dilekçeyle İnsan Kaynakları Başkanlığı’na teslim etmesinin istendiği belirtiliyor.

Bu nedenle yalnızca Hava-İş’ten istifa eden ancak dayanışma aidatı başvurusunu yapmayan çalışanlar açısından parasal hak kaybı riski ortaya çıkabilir.

Başvurunun teslim edildiğine ilişkin belgenin ve tarihin çalışan tarafından saklanması da ileride doğabilecek uyuşmazlıklar açısından önem taşıyor.

BAŞKA SENDİKAYA ÜYE OLMAK DA TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL

Hava-İş’ten ayrılarak HAVA-SEN’e veya başka bir sendikaya üye olunması da yürürlükteki THY-Hava-İş toplu iş sözleşmesinden otomatik olarak yararlanılacağı anlamına gelmiyor.

Mevcut TİS’in tarafı Hava-İş olduğu için, başka bir sendikaya geçen çalışanın da yürürlükteki sözleşmeden yararlanabilmek amacıyla dayanışma aidatı talebinde bulunması gerekiyor.

Buradaki en önemli ayrıntılardan biri ise yararlanmanın talep tarihinden itibaren başlaması. Dolayısıyla başvurunun geciktirilmesi halinde aradaki dönem açısından ücret ve sosyal hak kaybı tartışması ortaya çıkabilir.

HAVA-SEN ÇOĞUNLUĞU SAĞLASA DA MEVCUT TİS DEĞİŞMEYECEK

THY ile Hava-İş arasında imzalanan 29. Dönem Toplu İş Sözleşmesi, 1 Ocak 2026 ile 31 Aralık 2027 tarihlerini kapsıyor.

6356 sayılı Kanun’un 37. maddesi uyarınca, taraf sendikanın sonradan çoğunluğunu kaybetmesi yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmiyor.

Bu nedenle HAVA-SEN’in THY’de çoğunluğu sağlaması halinde bile mevcut 29. Dönem TİS’in tarafı haline gelmesi veya sözleşmenin hükümlerini değiştirmesi mümkün değil.

Yeni sendikanın yetki sürecini tamamlayarak toplu iş sözleşmesi masasına oturabilmesi için mevcut sözleşmenin sona ermesine ilişkin yasal takvimin beklenmesi gerekiyor.

YETKİYİ ALMAK DA SÜRECİN SONU DEĞİL

HAVA-SEN’in gerekli çoğunluğu sağlayarak yetki başvurusunda bulunması durumunda da sürecin hemen sonuçlanması beklenmiyor.

Yetki tespitine işveren veya mevcut yetkili sendika tarafından itiraz edilmesi halinde konu yargıya taşınabilir. İlk derece mahkemesi ve olası istinaf süreçleri, yeni sendikanın toplu sözleşme masasına oturmasını geciktirebilir.

Yetkinin kesinleşmesi halinde ise HAVA-SEN açısından yeni bir aşama başlayacak.

Hava-İş, THY’de 30. dönem TİS sürecine hazırlanırken, HAVA-SEN’in yetkiyi alması durumunda kendi adına ilk toplu iş sözleşmesi taslağını hazırlaması, ücretlerden sosyal haklara, çalışma koşullarından özlük haklarına kadar kapsamlı bir sözleşme metnini THY yönetimiyle müzakere etmesi gerekecek.

Dolayısıyla “çoğunluk sağlandı, sorun çözüldü” şeklindeki bir yaklaşım hukuki ve fiili sürecin tamamını yansıtmıyor.

TEPKİ GÖSTERİRKEN YENİ BİR HAK KAYBI YAŞANMASIN

Sendikadan ayrılmak, çalışanın geçmişte doğmuş hak ve alacaklarını ortadan kaldırmıyor. Ancak yürürlükteki TİS’ten yararlanmanın devamı için gerekli işlemlerin yapılmaması, ücret düzenlemelerine tepki gösteren çalışanların bu kez başka bir parasal kayıpla karşılaşmasına neden olabilir.

Bu nedenle sendika değiştiren veya sendikasız kalmayı tercih eden personelin, dayanışma aidatı başvurusu ve mevcut TİS’ten yararlanma şartları konusunda gerekli işlemleri eksiksiz tamamlaması önem taşıyor.

Yaşanan süreç, THY çalışanları açısından yalnızca “hangi sendikaya üye olunacağı” tartışmasından ibaret değil. Önümüzdeki dönemde yetki, TİS, dayanışma aidatı ve hukuki itiraz süreçlerinin tamamı çalışanların ücret ve özlük haklarını doğrudan etkileyebilecek başlıklar olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle kızgınlıkla alınacak hızlı kararların yerine, çalışanların haklarını kaybetmeyecek şekilde hareket etmesi gerekiyor.

THY’de sendikal yapının parçalanmasının sonuçta kimin işine yarayacağı ise önümüzdeki süreçte daha net görülecek.