Sivil Havacılık Tarihine Damga Vuran 5 Olağanüstü Pilot
10.000 metre yükseklikte motorlarını kaybeden bir uçak. Kalkıştan saniyeler sonra kuş sürüsüne giren bir Airbus. Kokpit camından dışarı savrulan bir kaptan. Ve yüzlerce insanın kaderini birkaç saniyede değiştiren kararlar…
Sivil havacılık tarihinin en etkileyici kahramanları, tehlikeyi hiç yaşamayanlar değil; her şey ters gittiğinde soğukkanlılığını koruyabilenler.
Chesley “Sully” Sullenberger bu isimlerin en ünlülerinden biri. Ancak onun kadar inanılmaz hikâyelere sahip başka pilotlar da var.
İşte olağanüstü şartlar altında yolcularının hayatını kurtarmak için mücadele eden beş pilotun hikâyesi.
⸻
1. CHESLEY “SULLY” SULLENBERGER
Hudson Nehri’ne İnen Adam
15 Ocak 2009 | US Airways 1549 | 155 kişi kurtuldu
New York’tan havalanan Airbus A320’nin önünde sıradan bir uçuş vardı. Charlotte’a gidecek yolcular, birkaç dakika sonra dünyanın en ünlü acil inişlerinden birinin parçası olacaklarını bilmiyordu.
LaGuardia Havalimanı’ndan kalkıştan yaklaşık iki dakika sonra uçak bir Kanada kazı sürüsüne çarptı. Kuşlar iki motora da girerek itiş gücünün neredeyse tamamen kaybolmasına neden oldu.
Kaptan Chesley Sullenberger’in önünde üç seçenek vardı: LaGuardia’ya dönmek, başka bir havalimanına ulaşmaya çalışmak ya da uçağı Hudson Nehri’ne indirmek.
Sully, mevcut irtifa ve enerjiyle havalimanına ulaşmanın mümkün olmayacağını değerlendirdi. Yardımcı pilot Jeffrey Skiles ile birlikte uçağı Hudson Nehri’nin buz gibi sularına indirdi.
Uçak parçalanmadı. Kabin ekibi tahliyeyi başlattı. Feribotlar ve kurtarma ekipleri hızla olay yerine ulaştı. Uçaktaki 155 kişinin tamamı hayatta kaldı.
Olay, tarihe Miracle on the Hudson adıyla geçti. Ancak bu başarı yalnızca Sully’nin değil, yardımcı pilotun, kabin görevlilerinin ve kurtarma ekiplerinin ortak başarısıydı.
Onu kahraman yapan neydi?
Karar vermek için yalnızca saniyeleri varken, alışılmış çözüm yerine hayatta kalma ihtimali en yüksek olanı seçmesi.
⸻
1. ROBERT “BOB” PEARSON
132 Tonluk Yolcu Uçağını Planör Gibi Uçuran Pilot
23 Temmuz 1983 | Air Canada 143 | 69 kişi kurtuldu
Bir yolcu uçağının 12.000 metre civarında yakıtının bitmesi, havacılığın en korkutucu senaryolarından biridir. Çünkü motorlar durduğunda uçak gökten taş gibi düşmez; ancak elindeki irtifayı kullanarak süzülebilir.
1983 yılında Air Canada’nın Boeing 767’sinde tam olarak bu yaşandı.
Yakıt miktarının hesaplanmasında kilogram ve pound birimlerinin karıştırılması, uçağın gereken miktardan çok daha az yakıtla havalanmasına yol açmıştı. Uçuş sırasında iki motor da durdu.
Kaptan Robert Pearson’ın önemli bir avantajı vardı: Planör uçurma deneyimi.
Pearson ve yardımcı pilot Maurice Quintal, motorları çalışmayan dev Boeing’i eski bir askerî havaalanına yönlendirdi. Ancak Gimli’deki pist artık motor sporları için kullanılıyordu.
Pearson, yaklaşma sırasında fazla yüksek kaldığında planör pilotlarının bildiği bir tekniğe başvurdu: Sideslip. Uçağı kontrollü biçimde yana kaydırarak irtifa kaybetti ve piste ulaştı.
Boeing 767, motor gücü olmadan acil iniş gerçekleştirdi. Uçaktaki 69 kişi kurtuldu.
O günden sonra uçak, havacılık tarihine Gimli Glider — Gimli Planörü adıyla geçti.
Onu kahraman yapan neydi?
Modern bir yolcu uçağını, çok daha küçük planörlerde öğrendiği uçuş becerileriyle kurtarması.
⸻
1. ALFRED “AL” HAYNES
Kontrol Edilemeyen Uçağı Yere İndirmeyi Başaran Kaptan
19 Temmuz 1989 | United Airlines 232 | 184 kişi kurtuldu
United Airlines’ın 232 sefer sayılı uçağı yaklaşık 11.000 metre yükseklikte uçarken korkunç bir patlama duyuldu.
Kuyruktaki motorun fan diski parçalanmıştı. Kopan metal parçaları uçağın üç bağımsız hidrolik sistemini de devre dışı bıraktı.
Bu, pilotların uçağın normal kumanda yüzeylerini neredeyse tamamen kullanamaz hâle gelmesi demekti.
Kaptan Al Haynes, yardımcı pilot William Records, uçuş mühendisi Dudley Dvorak ve uçakta yolcu olarak bulunan eğitmen pilot Dennis Fitch olağanüstü bir iş birliği sergiledi.
Pilotlar, uçağın yönünü ve alçalmasını motorların itiş güçlerini birbirinden farklı ayarlayarak kontrol etmeye çalıştı.
Sioux City Havalimanı’na ulaşmayı başardılar. Ancak son yaklaşmada uçak kontrolünü kaybederek piste çarptı ve parçalandı.
296 kişinin bulunduğu uçakta 184 kişi hayatta kaldı. 112 kişi ise yaşamını yitirdi.
Olay, bugün hâlâ ekip koordinasyonu ve kriz yönetimi açısından havacılıkta incelenen önemli örneklerden biri.
Onu kahraman yapan neydi?
Normal uçuş kumandaları çalışmazken, imkânsıza yakın bir durumdan kurtulmak için ekibin bütün bilgi ve becerisini bir araya getirmesi.
⸻
1. ALASTAIR ATCHISON
Kaptanı Kokpitten Dışarı Savrulurken Uçağı Kurtaran Pilot
10 Haziran 1990 | British Airways 5390 | 87 kişi kurtuldu
Bir yolcu uçağının kokpit camının uçuş sırasında yerinden kopması son derece tehlikeli bir olaydır. Ancak British Airways’in 5390 sefer sayılı uçuşunda yaşananlar, neredeyse gerçeküstüydü.
Birmingham’dan Malaga’ya giden uçak yaklaşık 5.300 metreye tırmanırken kokpitin ön camlarından biri büyük bir gürültüyle yerinden çıktı.
Ani basınç kaybı kaptan Tim Lancaster’ı koltuğundan çekerek gövdesinin büyük bölümünü uçağın dışına savurdu.
Kaptanın bacakları kokpitte sıkışmıştı. Kabin görevlisi Nigel Ogden, Lancaster’ı yakalayarak tutmayı başardı. Diğer görevliler de yardımına koştu.
Bu sırada yardımcı pilot Alastair Atchison, kaptanın kontrolü kaybettiği uçağı devraldı.
Kokpitin içi korkunç bir gürültüyle doluydu. Hava akımı, iletişimi neredeyse imkânsız hâle getiriyordu. Atchison bir yandan uçağı kontrol ediyor, diğer yandan alçalarak güvenli irtifaya ulaşmaya çalışıyordu.
Sonunda Southampton Havalimanı’na başarılı bir acil iniş yaptı.
En şaşırtıcı gelişme ise inişten sonra yaşandı: Dakikalarca uçağın dışında, dondurucu soğukta kalan kaptan Lancaster hâlâ hayattaydı.
Sonradan yapılan soruşturma, ön camın bakım sırasında yanlış boyutlarda cıvatalarla sabitlendiğini ortaya çıkardı.
Atchison ve kabin ekibi, 81 yolcunun yanı sıra kaptanın da hayatını kurtarmıştı.
Onu kahraman yapan neydi?
Kaptanın neredeyse uçaktan koparıldığı, kokpitin açık kaldığı ve iletişimin zorlaştığı bir durumda uçağın kontrolünü kaybetmemesi.
⸻
1. CARLOS DÁRDANO
Tek Gözüyle, İki Motoru Durmuş Boeing’i İndiren Kaptan
24 Mayıs 1988 | TACA 110 | 45 kişi kurtuldu
Carlos Dárdano’nun hikâyesi, 1988’deki olağanüstü inişinden yıllar önce başlamıştı.
El Salvador’da küçük bir uçakla uçarken silahlı saldırıya uğramış ve sol gözünü kaybetmişti. Buna rağmen pilotluk kariyerine devam etmiş, ticari havayolu kaptanlığına kadar yükselmişti.
24 Mayıs 1988’de Dárdano’nun kullandığı Boeing 737, New Orleans’a yaklaşırken şiddetli bir fırtınaya girdi.
Yoğun yağmur ve dolu, iki motorun da durmasına neden oldu.
Uçak artık motor gücü olmadan süzülüyordu. Dárdano ve yardımcı pilot Dionisio Lopez’in yakınlarda uygun bir havalimanına ulaşması mümkün görünmüyordu.
Kaptan, NASA’nın Michoud tesisleri yakınındaki dar, çimen kaplı bir seti fark etti.
Bir Boeing 737’yi bu kadar dar bir alana indirmek son derece riskliydi. Ancak Dárdano uçağın hızını, süzülüş açısını ve yaklaşmasını kontrol ederek motor gücü olmadan inişi gerçekleştirdi.
Uçak güvenle durdu. 38 yolcu ve yedi mürettebatın hiçbiri yaralanmadı.
Üstelik uçak, gerekli kontrollerin ardından bulunduğu yerden yeniden havalandırılabilecek durumdaydı.
Sully’nin Hudson Nehri’ne inişinden 21 yıl önce, Dárdano neredeyse aynı derecede inanılmaz bir kurtarma operasyonuna imza atmıştı.
Onu kahraman yapan neydi?
Daha önce tek gözünü kaybetmesine rağmen pilotlukta ustalaşması ve iki motoru da duran bir yolcu uçağını dar bir çimenlik set üzerine güvenle indirmesi.
GERÇEK SÜPER GÜÇ SOĞUKKANLILIK
Bu beş olayın hiçbiri yalnızca şansla açıklanamaz.
Elbette şansın rolü vardı. Ancak yüzlerce insanın hayatta kalmasını sağlayan temel unsur, yıllarca edinilmiş deneyimin kriz anında doğru kararlara dönüşmesiydi.
Bu beş olayda toplam 540 kişi hayatta kaldı. Bunların 428’i, herkesin kurtulduğu dört uçuşta bulunuyordu. United 232 kazasında ise 112 kişi yaşamını yitirdi.
Havacılığın bu kahramanları bize önemli bir şeyi hatırlatıyor:
Gökyüzünde gerçek süper güç, korkusuzluk değil; korkuya rağmen doğru karar verebilmektir.
Yorumlar