SHGM, denetim sonuçlarıyla övünüyor ama soru işaretleri var!

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün (SHGM), Türkiye’nin ICAO denetimlerinde yüzde 95,45 başarıya ulaştığını duyurmasının ardından, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nın (ICAO) resmî internet sitesindeki ülke karşılaştırma verileri dikkat çekti. ICAO grafiğinde Türkiye’nin sekiz temel denetim alanından altısında dünya ortalamasının altında kaldığı, özellikle kaza araştırmaları ve hava seyrüsefer hizmetlerinde İran ve Ukrayna’nın gerisinde bulunduğu görülüyor. Ancak verilerin son denetim sonuçlarını yansıtıp yansıtmadığı henüz netlik kazanmadı.

Türk sivil havacılığının uluslararası emniyet standartlarına uyumu, SHGM’nin açıkladığı başarı oranıyla ICAO’nun kamuya açık verileri arasındaki farklılıklar nedeniyle yeniden gündeme geldi.

SHGM, 16-22 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen ICAO Yerinde Doğrulama Misyonu (ICVM) sonrasında Türkiye’nin yüzde 95,45 başarı seviyesine ulaştığını açıklamıştı.

Ancak ICAO’nun resmî internet sitesindeki ülke karşılaştırma grafiği, Türkiye’nin bazı kritik emniyet gözetim alanlarında oldukça düşük puanlara sahip olduğunu ortaya koyuyor.

SEKİZ ALANIN ALTISINDA DÜNYA ORTALAMASININ ALTINDA

ICAO’nun Etkin Uygulama (Effective Implementation-EI) grafiğinde Türkiye, İran ve Ukrayna’nın performansları sekiz temel denetim alanında dünya ortalamasıyla karşılaştırılıyor.

Grafikteki yaklaşık değerlere göre Türkiye, yalnızca mevzuat ve uçuş operasyonları alanlarında dünya ortalamasının üzerinde bulunurken, diğer altı kategoride ortalamanın altında kalıyor.

Özellikle hava aracı kaza ve olay araştırmaları (AIG) kategorisinde Türkiye’nin puanı yaklaşık yüzde 25 seviyesinde görülürken, İran yüzde 87, Ukrayna ise yüzde 58 düzeyinde bulunuyor.

Hava seyrüsefer hizmetleri (ANS) kategorisinde ise Türkiye yaklaşık yüzde 21 ile oldukça düşük bir seviyede yer alıyor. Aynı alanda Ukrayna’nın yüzde 89, İran’ın ise yüzde 72 oranında puana sahip olduğu görülüyor.

Organizasyon alanında da Türkiye yaklaşık yüzde 50 seviyesinde bulunurken, İran yüzde 90, Ukrayna ise yüzde 82 düzeyinde yer alıyor.

Bu puanların doğrudan uçuşların güvenliğini değil, ülkelerin ilgili alanlardaki düzenleme ve emniyet gözetim sistemlerinin uluslararası standartlara uyumunu ölçtüğünü belirtmek gerekiyor.

İRAN YEDİ, UKRAYNA ALTI ALANDA TÜRKİYE’NİN ÖNÜNDE

ICAO grafiğinde İran’ın sekiz kategorinin yedisinde, Ukrayna’nın ise altısında Türkiye’den daha yüksek puanlara sahip olduğu görülüyor.

Türkiye ise uçuş operasyonları alanında yaklaşık yüzde 74’lük puanıyla hem İran’ın hem de Ukrayna’nın önünde bulunuyor.

Ancak ülkelerin denetim ve doğrulama tarihlerinin farklı olabileceği dikkate alındığında, bu tabloyu üç ülkenin aynı tarihte elde ettiği güncel sonuçların kesin karşılaştırması olarak değerlendirmek mümkün değil.

SHGM’NİN MAYIS VERİLERİYLE ICAO GRAFİĞİ ÖRTÜŞÜYOR

Karşılaştırmada dikkat çeken en önemli ayrıntı ise ICAO grafiğindeki bazı puanların SHGM’nin Mayıs 2026’da açıkladığı sonuçlarla neredeyse birebir örtüşmesi.

SHGM, Mayıs ayında uçuşa elverişlilik puanının yüzde 71,61’e, uçuş operasyonları puanının ise yüzde 73,77’ye yükseldiğini duyurmuştu.

ICAO grafiğinde de aynı alanlar yaklaşık yüzde 72 ve yüzde 74 seviyesinde görülüyor.

Buna karşılık SHGM, Eylül 2026 doğrulamasında yeniden değerlendirilen dört alanın üçünde yüzde 90’ın üzerinde Etkin Uygulama seviyesine ulaşıldığını açıklamıştı.

Bu durum, ICAO’nun kamuya açık grafiğinin Eylül ayındaki son doğrulama sonuçlarıyla henüz güncellenmemiş olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.

YÜZDE 95,45 BAŞARI NEYİ İFADE EDİYOR?

Ortaya çıkan farklılığın merkezinde SHGM’nin açıkladığı yüzde 95,45 başarı oranının kapsamı bulunuyor.

ICAO denetimlerinde ülkelerin emniyet gözetim kapasiteleri sekiz temel teknik alan üzerinden değerlendiriliyor. Ancak SHGM’nin açıklamasında yüzde 95,45 oranının sekiz alanın tamamını kapsayan genel Etkin Uygulama puanı mı, yoksa belirli bir doğrulama çalışmasının sonucu mu olduğu ayrıntılı biçimde belirtilmiyor.

Dolayısıyla ICAO’nun kamuya açık grafiğiyle SHGM’nin son açıklaması arasındaki farklılığın, verilerin güncellenme tarihinden mi yoksa farklı değerlendirme yöntemlerinden mi kaynaklandığı açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.

GÖZLER SHGM’DE: GERÇEK ICAO KARNESİ NE?

Türkiye’nin uluslararası sivil havacılık emniyet standartlarına uyumunda ilerleme kaydedilmiş olması mümkün. Ancak bu ilerlemenin boyutunu ortaya koymak için son denetim sonuçlarının sekiz teknik alanın tamamında açıklanması gerekiyor.

Özellikle kaza araştırmaları, hava seyrüsefer hizmetleri ve organizasyon alanlarında geçmiş verilere yansıyan düşük puanların hangi seviyeye yükseldiği merak ediliyor.

Şimdi yanıt bekleyen soru şu: SHGM’nin açıkladığı yüzde 95,45 başarı oranı Türkiye’nin ICAO nezdindeki genel emniyet gözetim puanını mı gösteriyor, yoksa yalnızca belirli alanlarda gerçekleştirilen doğrulama çalışmalarını mı kapsıyor?

AirportHaber ÖZEL